Co nieco o formie „zauczestniczyć”

Chciałam zapytać, jaki jest stosunek specjalistów do formy "zauczestniczyć". Ja się zdziwiłam, gdy się z nią zetknęłam.

Szanowna Pani,

Pani zdziwienie wydaje się naturalne – forma zauczestniczyć jest bardzo rzadka i, co więcej, w zasadzie trudno mówić o tym, by była jakkolwiek przyjęta przez uzus. Widzę tę formę raczej jako przykład doraźnej innowacji słowotwórczej, powstałej pod wpływem prefiksu za-, który często tworzy formy dokonane (np. pisać – zapisać, kręcić – zakręcić). W tym sensie zauczestniczyć miałoby oznaczać udział dokonany, skutecznie zrealizowany. Jednocześnie może sugerować jednorazowość uczestnictwa, o którym mowa.

Słowniki nie notują tej konstrukcji. Sprawdziłam też, jak zauczestniczyć prezentuje się w korpusach językowych, i spotkałam się z zaledwie kilkoma kontekstami. Znaczenie jest jednak komunikatywnie czytelne.

Interesująca Panią forma to także przykład tendencji do ekonomizacji języka – zastępowania konstrukcji dwuwyrazowej (wziąć udział) jednowyrazowym czasownikiem.

W sytuacjach oficjalnych bezpieczniejsze pozostaje neutralne wziąć udział. Innowacje typu zauczestniczyć mogą pełnić funkcję stylistyczną (np. zaskoczyć, „uprofesjonalnić” wypowiedź), ale warto pamiętać, że w wielu kontekstach tradycyjne środki wyrazu są w pełni wystarczające.

Serdeczności

Maria Doroszczak